The Realms of Iran Through the Eyes of Ottoman Poets.

Klasik Türk edebiyatı yahut Divan edebiyatı olarak adlandırılan yüzyıllar boyunca şehir, yurt, diyar, memleket, mülk, milket yahut iklim gibi isimlendirmelerle zikredilen yerleşim yerleri ile dağ, deniz, nehir ve ova gibi coğrafi yer şekilleri ve hamam, cami, köprü, çeşme gibi mimari yapılar, en genel tabiriyle yer adları, çeşitli işlevlerle şiirde kendilerine yer bulur. Şairler, yer adlarını şiirlerinde zikrederken bu coğrafyaların veya mekânların sosyal yapısına, kültürüne, tarihine ve diğer çeşitli özelliklerine dair ipuçlarını da geleceğe aktarırlar. Klasik Türk edebiyatında yer adları üzerine yazılmış şehrengiz, biladiye, sahilnâme, sûkiyye, mesâirnâme, miyâhiyye, dergehnâme, seyahatnâme, sefâretnâme ve menzilnâme gibi birçok türde eser vardır. Şairler, yer adlarını ayrıca divanlarındaki çeşitli nazım biçimlerinde kaleme aldığı şiirlerinde de ele alırlar. Osmanlı şairlerinin eserlerinde sıkça zikrettiği yerlerden birisi İran'dır. Bu makalede, 14. yüzyıl ile 19. yüzyıllar arasından seçilen çeşitli divanlarda Divan edebiyatı şairlerini önemli ölçüde etkilediği kabul edilen Fars edebiyatının merkezi İran/Acem coğrafyası ve bu coğrafyada yer alan Tebriz, Nişabur, Şiraz, Hemedan, İsfahan, Kum, Rey, Kirman, Kazvin, Kaşan ve Horasan gibi şehir ve bölgelerin divanlarda şiirsel malzeme olarak nasıl kullanıldığı, bu şehirlere şiirlerde hangi unsurlarla birlikte yer verildiği ve şehirlerin tarihî, siyasi, kültürel ve ticari yönleriyle şiirde nasıl ele alındığı incelenerek Osmanlı şairleri üzerinde İran şehirlerinin etkisinin tespitine katkı sağlamak amaçlanmıştır. [ABSTRACT FROM AUTHOR]