Paratexts as Sociological Mirrors for Translators: Analysis of Two Turkish Translations of Orwell's 1984 from a Bourdeuisian Perspective.

Gérard Genette'in önerdiği anlamda yanmetinsel unsurlar; yazarın adı ve biyografisi, çevirmenin adı ve biyografisi, önsözler, dipnotlar, sonnotlar, resimler vb. tamamlayıcı metin bileşenleridir. Bu unsurlar, okurun içeriği daha etkili bir şekilde anlaması için ek bilgiler sunarak edebi bir metni geliştirir ve metni tamamlanmış bir edebi üretime dönüştürür. Yanmetinler, edebi işlevlerinin yanı sıra, özellikle çevirmen tarafından oluşturulmuşlarsa, çevirmenin görünürlüğünü artırırlar ve çeviri sürecinde ideolojik bir konum üstlenirler. Böylelikle, çevirinin ve çevirmenin sosyal statüsünü ortaya koyarak sosyolojik bir rol üstlenirler. Bu çalışma, yanmetinlerin bahsi geçen önemli rolüne odaklanarak, George Orwell'in 1984 adlı eserinin iki farklı Türkçe çevirisinde (Can Yayınları'ndan Celal Üster tarafından 2016 yılında çevrilen 1984 [en popüler çeviri] ve Everest Yayınları'ndan Mustafa Bal tarafından 2020 yılında çevrilen 1984 [en son çevirilerden biri]) yanmetinsel unsurların kullanımı veya göz ardı edilmesi durumlarının ardındaki sosyolojik ideolojiye ışık tutmayı amaçlamaktadır. Bu amaç çerçevesinde, çalışmada nitel araştırma deseni kullanılmış, elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Çevirmenlerin yanmetinsel unsurları kullanma ve kullanmama konusundaki bakış açıları Pierre Bourdieu'nün çeviri sosyolojisi kapsamında incelenmiştir. Gérard Genette'in yanmetinsel kavramları Pierre Bourdie'nün alan, habitus, sermaye ve illusio kavramları ile harmanlanarak George Orwell'in 1984 romanının iki Türkçe tercümesi özelinde söz konusu birleşimin etkileri irdelenmiştir. Bu bağlamda, çevirmenlerin yorumları ve açıklamaları, yanmetinleri kullanma/kullanmama tercihleri açısından analiz edilecek ve edebi metinleri çevirirken yanmetinlerin kullanımında sosyolojik süreçlerin önemini anlamak için habitus ve sermayenin rolü karşılaştırmalı bir perspektiften tartışılmıştır. Veri analizi ve tartışma süreçlerinin sonunda, çevirmenlerin habitüslerinin, sermayelerinin ve illusiolarının çevrilecek eseri seçme ve yanmetinsel unsur kullanıp/kullanmama tercihlerini önemli ölçüde etkilediği tespit edilmiştir. [ABSTRACT FROM AUTHOR]