Going Through The Arab and Persian Dynamics of Pleasure in Divan Poetry.

Arapça bir sözcük olan "haz", hem Arapça hem de Farsça sözlüklerde "saadet ya da mutluluk" anlamlarıyla müşterek bir kavram olarak geçmektedir. Tarihsel sürecine baktığımızda kadim bir geçmişe sahip olan ve güzel yaşama duygusunu içeren "haz" hissinin, Divan şiirinde de yoğunlukla kullanıldığı görülür. Azımsanmayacak derecede genişliğe sahip olduğu görülen ve sayısız manzumede ele alınan kavramın, "bir haz kolleksiyonu" oluşturduğu gözlenmektedir. Buna rağmen maddi çehresi, Divan şiirinde beşeri aşk bağlamında yeterince ele alınmamıştır. Bu his; güzel yaşama duygusu, sevgili, şarap ve bahar gibi zevke dayalı unsurları bünyesinde taşır. Böyle bir duyguda Hadarilik denilen ve Arap-Emevi döneminde sosyal hayata hâkim olan yaşam felsefesini temeline alan "haz" duygusu bulunmaktadır. Bu duygular, saray kültürünün hâkim olduğu Fars/Horasan şiir sahasına da müşterek olgular olarak aktarılmıştır. Bu aktarımın son halkası Osmanlı sahası Divan şiiri olmuştur. Böylece niteliklerini Türk Divan şiirine de aktaran "haz"; hayattan kam alma, sevgiliye ve şaraba yönelen arzular ile bahar gibi dinamikleri öngörmüştür. Dünyevileşme ve şehirleşme ile niteliklerini belirgin kılarak, zevke dayalı duygularla gelişimini beşerî aşk temelinde ilerletmiştir. Bu makalede hadarî felsefeyi ve güzel yaşama duygusunu önceleyen "haz" duygusunun temel kaynaklarına inilerek, Arap ve Fars şiirindeki serüveni gözler önüne serilecektir. Yer yer mukayeselerle bu duygunun klasik Türk şiirindeki terennümlerinden de bahsedilecektir. Bunlarla Divan şiirinin maddi hazza dayalı birikiminin gözler önüne serilmesi amaçlanmaktadır. [ABSTRACT FROM AUTHOR]